Bart Maddens over de ondergang van een symbool

Bart Maddens over de ondergang van een symbool

Gepubliceerd door Davidsfonds op 31 augustus 2026

Een persoonlijke terugblik op het einde van een tijdperk. In Ondergang reconstrueert Bart Maddens hoe de IJzerbedevaart ten onder ging aan interne strijd en politieke breuklijnen. Benieuwd naar dit scherpe en betrokken relaas? Bestel het boek binnenkort in onze webwinkel.

Als kind was de IJzerbedevaart voor Bart Maddens een van de hoogtepunten van het jaar. Als jonge academicus kwam hij zelf in het comité terecht dat de massabijeenkomst organiseerde. Daar zag hij hoe de strijd tussen Volksunie en Vlaams Blok ook de bedevaart binnendrong en uiteindelijk mee haar einde bezegelde. In Ondergang keert Maddens terug naar die jaren en naar zijn eigen rol in het conflict. Hij kijkt ook naar de paradox van vandaag: een Vlaamse Beweging die als middenveld verzwakte, terwijl Vlaams-nationalistische partijen electoraal groter werden dan ooit.

De IJzerbedevaart. Decennialang was het dé hoogdag van álle flaminganten. Naar Diksmuide gaan was een belevenis, een ervaring van een intens en gelukzalig gevoel van verbondenheid met duizenden gelijkgezinden, een bron van tot op vandaag liefdevol gekoesterde herinneringen. ‘Ik heb het een grootse aanblik gevonden, die duizenden Vlamingen die vier uur lang in een brandende zon hun doden herdachten,’ schreef Godfried Bomans daarover in 1971. Had iemand toen voorspeld dat de IJzerbedevaart nog vóór het einde van de eeuw ten onder zou gaan aan intern geruzie, dat de Vlaams-nationalisten zelfs slaags zouden geraken met elkaar, op die heiligste plaats, op dat heiligste moment, niemand zou het geloofd hebben. Toch is het gebeurd. Hoe is het in godsnaam zover kunnen komen?

Bart Maddens is hoogleraar politieke wetenschappen aan de KU Leuven en een vertrouwde stem in het communautaire debat. Ondergang is echter geen academische analyse. Maddens noemt het boek ‘dubbel subjectief’: hij probeert gebeurtenissen opnieuw te bekijken zoals hij ze destijds beleefde en legt daar zijn oordeel van vandaag naast. Dat levert een persoonlijk relaas op over engagement, politieke strijd en beslissingen waar hij ruim een kwarteeuw later anders naar kijkt.

In de herfsteditie van Het Accent, dat half september verschijnt, gaan we in gesprek met Bart Maddens.

Alvast benieuwd naar het boek? Je vindt het binnenkort in onze webwinkel!

Labels: