Grafheuvels, stroopfabrieken en doorzichtige kerken. Fietsen door de geschiedenis van Limburgs Haspengouw.
Op vrijdag 22 mei bracht historicus en auteur Robert Nouwen de Haspengouwse fruitstreek tot leven voor een enthousiaste groep Davidsfondsreizigers. Tijdens een fietstocht langs twee historische routes die samenkomen in Tongeren, ontdekten de deelnemers hoe landschap en verleden er nog altijd met elkaar verweven zijn.
"Het is fijn om het landschap al fietsend te ontdekken. Je ziet zoveel meer." (Deelnemer Claudine)
Waar fruitspoor en Romeinse heerbaan samenkomen
Tongeren ligt midden in de Haspengouwse fruitstreek, die bekendstaat om de teelt van appelen, peren, kersen en pruimen. Niet alleen de vele boomgaarden tekenen het landschap, ook twee historische routes hebben hun stempel op de streek gedrukt.
Het fruitspoor, een spoorlijn die aan het einde van de negentiende eeuw werd aangelegd tussen Sint-Truiden en Tongeren, speelde een belangrijke rol in de bloei van de fruithandel en stroopindustrie in de regio. Hoewel de spoorlijn in 1971 werd ontmanteld, herinneren oude spoorwegbruggen, stationsgebouwen en stroopfabrieken nog aan dat verleden.
Het verhaal van de tweede route gaat nog verder terug in de tijd. Ruim 2.000 jaar geleden groeide Tongeren uit tot een centrum van Gallo-Romeinse cultuur, mede dankzij de Romeinse heerbaan naar Kassel. Via deze weg was de stad verbonden met de verste uithoeken van het Romeinse Rijk en bloeide de handel in allerlei producten.
Met deze eeuwenoude routes als leidraad trok de groep eropuit in het zonovergoten landschap van Limburgs Haspengouw. Sara van Davidsfonds Cultuurreizen was erbij en brengt verslag.
Taart, zon, fiets … en een glooiend landschap!
“We ontdekken het landschap bijna zoals de Romeinen het vroeger moeten gedaan hebben. We volgen dezelfde weg, zien dezelfde vergezichten en komen langs plaatsen die ooit hun rustpunt waren.” (Sara van Davidsfonds)
De tocht begint in het hart van Tongeren. Met een boeiende lezing bereidt Robert Nouwen de deelnemers voor op hun ontdekking van Haspengouw. Gesterkt door koffie en Limburgse vlaai vertrekken we vervolgens met de fiets op pad. Onder het goedkeurend oog van Ambiorix verlaten we de stad en volgen het traject van het vroegere fruitspoor.
“De inleiding van Robert Nouwen maakt van de fietstocht een bijzonder inspirerende historische ervaring.” (Deelnemer Michèle)
Onderweg legt Robert Nouwen voortdurend de link tussen landschap en geschiedenis. We houden halt bij de nog aanwezige stations- en fabrieksgebouwen, waarvan de vaak vervallen toestand in schril contrast staat met hun rijke verleden. “We moeten blijven inzetten op de bewaring van het erfgoed in de regio”, vertelt Robert. Veel sporen van het fruitspoor gingen doorheen de jaren verloren. Andere sites bleven gelukkig wel bewaard of kregen een nieuwe bestemming, zoals het fruitbelevingscentrum Stroopfabriek in Borgloon: vroeger een echte stroopstokerij, nu een museum met een mooi aangelegde rustplaats voor fietsers en wandelaars.
Onderweg passeren we ook de eerste tekenen van Romeinse aanwezigheid, zoals locaties van villa’s en vroegere opgravingssites.
Na een zonnige lunchpauze in het kasteel van Hoepertingen richten we onze blik op het oudste hoofdstuk uit de geschiedenis van de streek. Tussen de fruitboomgaarden volgen we de Romeinse heerbaan richting Tongeren. Terwijl Romeinse grafheuvels voorbijglijden, vertelt Robert over vroegere opgravingen en erfgoedprojecten. Recentere vierkantshoeves, adellijke kastelen en het zwevende kerkje tonen ondertussen de mooie veelzijdigheid van de regio.
“Met enthousiasme en grondige kennis plaatst Robert Nouwen alles in een heldere historische context.” (Deelnemer Dirk)
Fiets je mee?
Zin om er ook met de fiets op uit te trekken? Davidsfonds Cultuurreizen organiseert regelmatig fietsreizen, in eigen land of verder weg. Via onze website blijf je op de hoogte van het aanbod. Binnenkort op de agenda: een fietsreis naar Parijs!