logoprint

Davidsfonds vzw - Quinten Metsysplein 12 - 3000 Leuven - tel.: 016/310.600 - fax: 016/310.608 - info@davidsfonds.be
 



Share Instagram: davidsfonds.cultuurnetwerk

Vlaanderen: Verbeelding werkt
In de kijker

Waarom je de cursus 'De atoombom' moet volgen: interview met dr. Hubert Creyf

De titel van uw lezingen luidt ‘De atoombom, een wereldschokkende geschiedenis’, wat moeten we ons daarbij voorstellen?

Deze titel is een verkorte titel. De volledige titel is eigenlijk: ‘Het Manhattan Project, de bombardementen van Hiroshima en Nagasaki,  het begin van de Koude Oorlog en de wapenwedloop’. Deze titel dekt beter de lading van de cursus, maar is te lang, daarom kozen we voor een kortere en krachtige titel.

Het Manhattan Project, welk project was dat eigenlijk?
Het Manhattan Project was de codenaam voor een uiterst geheime operatie, waaronder de regering van de VSA tijdens de Tweede Wereldoorlog de atoombom en de atoomreactor ontwikkelde met de bedoeling eerder klaar te zijn dan Duitsland. Het theoretisch principe van de atoombom was immers net voor de oorlog in de hele wetenschappelijke wereld bekend. Door het feit dat het project om begrijpelijke redenen zeer geheim werd gehouden en het zich in de VSA afspeelde, kennen weinig mensen de details ervan.

Zijn het Manhattan Project en de bombardementen van de twee Japanse steden van groot belang voor de geschiedenis en de huidige tijd?
We kunnen gerust stellen dat zowel het Manhattan Project als de gevolgen ervan kantelmomenten zijn in de geschiedenis! Kijk, wat brachten ze voort? Eerst en vooral veel menselijke ellende natuurlijk. Maar verder de atoombom en de kernreactor. Toen de VSA onmiddellijk na de oorlog het monopolie van de atoombom hadden, en Stalin de vernietigende kracht ervan gezien had na het bombardement van Hiroshima, bonsde hij met zijn vuist op tafel en riep: ‘hierdoor kan ik niet meer van Europa innemen!’. Het is dus zeer goed mogelijk dat een groter deel van Europa gespaard werd van Sovjet overheersing door het naoorlogse atoommonopolie van de VSA. Wist u trouwens, dat in september 1945 de Amerikaanse legerleiding een plan had ontwikkeld om 66 Sovjetsteden met atoombommen te vernietigen? De politieke leiders hebben dit plan echter niet laten uitvoeren. En  ook  verder werd de wereldhegemonie van Groot Brittannië door de VSA overgenomen. 
De invloed van het Manhattan Project is tot vandaag nog voelbaar. Aangezien zowel de atoombom als de kernreactor ‘voortbrengselen’ ervan zijn, zijn alle zaken die tot op vandaag daarmee te maken hebben, gevolgen daarvan. Denk maar aan de wapenwedloop: nadat de Sovjet Unie zelf een atoombom ontwikkeld had in 1949 (eerder dan verwacht door de spionage), ontstond een periode waarbij nog krachtiger wapens ontwikkeld en getest werden: de waterstofbommen. Dit was dan weer aanleiding tot een verdere wapenwedloop. In 1962 was er de  Cubacrisis waarbij een kernoorlog tot de mogelijkheden behoorde: de noodzaak voor het bouwen van  atoomschuilkelders en het opstellen van kernkoppen drong zich op. De vraag of sommige staten zoals Iran nu al dan niet op weg zijn om een kernmogendheid te worden, zorgt tot op vandaag voor wereldnieuws. Vooraan in het nieuws komt natuurlijk de moeilijk te begrijpen houding van Noord-Korea dat de Verenigde Staten uitdaagt, maar nu recent weer een lijkt bij te draaien. Gezien echter het wispelturig gedrag van de leider, kan men zich afvragen hoelang dit zal duren. Verder bleek de veiligheid van goed bedoelde kerncentrales fragiel te zijn: Chernobyl, Fukushima… om maar enkele van de bekendste ongevallen in herinnering te brengen. Ook onze Belgische kerncentrales vertonen tekenen van slijtage, en hun veilige werking wordt door sommigen in twijfel getrokken.

Wat wilt u eigenlijk bereiken met het geven van lezingen over dit onderwerp?
Ik heb ondervonden dat slechts weinig mensen het belang van het Manhattan Project kennen, en dat wil ik met deze lezingen doorbreken. Na elke lezing hoor ik de toehoorders verbaasd zeggen dat ze absoluut niets wisten van deze spannende gebeurtenissen tijdens de Tweede wereldoorlog en dat de details ervan uiterst interessant waren.

Welke aspecten van het Project belicht u tijdens de lezingen?
Het is belangrijk om de geschiedenis vanuit zoveel mogelijk disciplines te benaderen. Uiteraard is het historisch aspect heel belangrijk, maar ook de biografische gegevens van Robert Oppenheimer, de ‘vader van de atoombom’, komen uitvoerig aan bod. De politieke en sociale verhoudingen in de VSA en in Europa worden erbij betrokken, en de kennis van de atoomstructuur tot 1940 wordt belicht. De politieke besluitvorming in de VSA en in Engeland om over te gaan tot de daadwerkelijke ontwikkeling van de atoombom wordt uiteengezet, evenals de militaire organisatie hiervoor. Verder worden ook de werkelijke uitvoering met alle mogelijke zijtakken zoals de spionage, het leven in de ‘kampen’ waar de bom ontwikkeld werd, behandeld. Natuurlijk heb ik het ook over de belangrijke rol van België als hoofdleverancier van het nodige uranium en ik verklaar ook uitvoerig waarom Duitsland er niet in slaagde een atoombom te ontwikkelen. Wist u trouwens dat naast de VSA, het Verenigd Koninkrijk en Duitsland ook Japan poogde een atoombom te produceren?

En wat vertelt u over de atoombombardementen op twee Japanse steden?
Bijna iedereen heeft weet van deze bombardementen, maar slechts weinig mensen kennen meer details. Tekenend voor de harde gevoelens na de bombardementen met atoombommen zijn uitspraken van sommige Amerikaanse geestelijken: “De atoombom is een gift van de Almachtige om Zijn Amerikaanse apostelen de overwinning te bezorgen over de slechteriken”.
De bombardementen op Hiroshima en Nagasaki waren een kantelmoment in de menselijke geschiedenis: voor het eerst werden atoomwapens gebruikt in oorlogsomstandigheden. Welke motieven hadden de Amerikanen om te beslissen Japan zo af te maken? Hoe en door wie werd Japan geregeerd in 1945? Welke gebeurtenissen speelden zich voordien af? Kon het bombardement gestopt worden als de interpretatie van het subtiele Japanse woord ‘mokusatsu’ correct was geweest? Hoe zijn de bombardementen precies verlopen? Waarom werd een tweede bom gegooid? Wat waren de medische en sociale gevolgen ervan, en hoe gingen de Japanners en de Amerikanen tijdens de bezetting van dat land, ermee om? Wat zijn de ‘hibakusha’? Waarom was het na de oorlog verboden om over de stralingseffecten te rapporteren? Waarom moest keizer Hirohito niet voor het oorlogstribunaal van Tokyo verschijnen?

 Ik onderstel dat heel wat tijd nodig is om al die aspecten naar voor te brengen?     
Om al die gegevens op een rustige manier naar voor te brengen heb ik vier lezingen van twee uur nodig. Ik gebruik een power point presentatie en ik toon ook enkele authentieke filmfragmenten. Vóór de lezingen laat ik aangepaste muziek horen.

Hubert Creyf is doctor in de wetenschappen en alumnus van de Vlerick school. Hij werkte enkele decennia in de internationale industrie, en was medewerker-expert van de Verenigde Naties bij het Montreal Protocol voor het substitueren van de CFK’s om de verdunning van de ozonlaag tegen te gaan. Hij was ook secretaris-generaal van twee Europese verenigingen, en heeft beroepshalve talloze lezingen gegeven over de hele wereld.
 
  > Klik hier voor meer info over de cursus en om in te schrijven




Terug

We gebruiken cookies om ervoor te zorgen dat wij u de beste ervaring op onze website geven. Dit omvat cookies van websites van derden van sociale media als u een pagina bezoekt die embedded content bevat van sociale media. Dergelijke cookies van derden kunnen uw gebruik van deze website volgen. Als u doorgaat met gebruik van deze website, gaan we ervan uit dat u alle cookies op deze website graag ontvangt. U kunt echter uw cookie-instellingen op elk gewenst moment wijzigen door uw cookies voor dit domein te wissen.